|
|
Najstarszym ośrodkiem kultu religijnego był romański kościół pw. św. Idziego (rozebrany w 1879r.), który stał w pobliżu przeprawy przez Brdę. Niedaleko stał drewniany kościół parafialny pw. św. Mikołaja. Na miejscu tej świątyni, spalonej w roku 1409 przez Krzyżaków, wzniesiono wyróżniający się wspaniałą gotycką architekturą kościół pw. św. Marcina i Mikołaja. Budowę Fary zakończono w roku 1502. Jej fundator, Jan Kościelecki, wojewoda inowrocławski, starosta bydgoski i malborski, umieścił w ołtarzu głównym jako wotum za zakończoną wojnę trzynastoletnią, podczas której Bydgoszcz była kwaterą główną Kazimierza Jagiellończyka, obraz Matki Bożej, zwany Beatissimae Mariae Virginis .
Od tego czasu datuje się wzmożony kult maryjny. Liczne wota pozostawiali mieszczanie jako wyraz swojego nabożeństwa i wdzięczności. Istniało także wotum zawierające insygnia miejskie, co oznaczało oddanie się miasta pod opiekę Matki Bożej.
W mieście od czasów średniowiecza miały siedzibę zakony. Pierwsza wzmianka o karmelitach pochodzi z 1399r. W 1480r. erygowano klasztor bernardynów, w 1615 klasztor Klarysek, a w 1617r. jezuitów.
Budowały się kolejne kościoły:
- kaplica św. Ducha (1448)
- klasztor karmelitów (1550) rozebrany w XIX w.
- klasztor i kościół bernardynów (1480) spłonął w 1545r.
- kościół św. Stanisława (1529) na przedmieściu kujawskim rozebrany w I poł. XIX w.
- kaplica św. Krzyża rozebrana w XIX w.
- kościół bernardynów pw. św. Jerzego (1552-1557) dzisiejszy garnizonowy
- kościół św. Trójcy (1550-1576) rozebrany w XIX w.
- klasztor Klarysek (1615-18)
- kościół Klarysek (1582-1615)
- kościół jezuitów (1617-1620) rozebrany w 1940r. przez hitlerowców
W Wyszogrodzie leżącym po sąsiedzku do Bydgoszczy istniała parafia pw. św. Mikołaja.
Istnieje podanie o konsekracji przez bpa Wojciecha kaplicy grodowej pw. Marii Magdaleny w Wyszogrodzie (997). Kościół murowany zbudowano w Fordonie w 1600r.
Pierwszy kościół ewangelicki powstał w 1787r. do obsługi coraz liczniej przybywających Niemców i żołnierzy pruskich stacjonujących w koszarach. Kościół zbudowano przy ul. Podwale (dzisiaj nie istnieje). Do 1920r. w Bydgoszczy i Fordonie zbudowano kolejnych 7 świątyń ewangelickich i 2 katolickie.
W okresie Księstwa Warszawskiego w mieście istniało 6 kościołów katolickich (w tym 3 nieużytkowane), 1 ewangelicki oraz 3 zakony: karmelitów, bernardynów i klaryski (jezuitów wypędziły władze pruskie). Do połowy XIX w. skasowano wszystkie zakony. Rozebrano także szereg staropolskich gotyckich świątyń: Św. Stanisława, Św. Trójcy, kościół i klasztor karmelitów. Kościół pobernardyński zagospodarowano wyznaczając go na świątynię garnizonową. Katolicy w tym czasie stanowili ok. 40% ludności. W 1852r. już tylko 26%.
Od zarania swego istnienia Bydgoszcz i Fordon należały do diecezji kujawskiej z siedzibą biskupa we Włocławku. W 1822r. na skutek zarządzenia papieża Bydgoszcz przeszła (na 186 lat) do archidiecezji gnieźnieńskiej. Z kolei w 1822r. parafia fordońska została włączona z kujawskiej do diecezji chełmińskiej i ustanowiono w niej dekanat obejmujący 9 parafii podbydgoskich (Fordon, Koronowo, Byszewo, Dobrcz, Osielsko, Włóki, Wtelno, Wudzyn, Żołędowo).
Procent katolików w mieście zmniejszał się z 25% w 1852r. do 19% w 1910 roku.
Natomiast aż 60% katolików zamieszkiwało Szwederowo, które było ostoją polskiej ludności.
Żydów było niewielu - stanowili tylko 2.3% ludności.
W końcu XIX i początkach XX wieku zbudowano kilka dużych i pięknych kościołów:
1878 kościół ewangelicki pw. św. Pawła na dzisiejszym pl. Wolności
1879 kościół ewangelicki pw. św. Jana Ewangelisty w Fordonie (obejmował zasięgiem 36 pobliskich miejscowości)
1897 kościół Metodystów przy ul. Pomorskiej, na wysokości ul. Cieszkowskiego
1897 kościół ewangelicki przy ul. Warszawskiej (dzisiaj nadal kościół ewangelicki)
1902 fara ewangelicka przy pl. Kościeleckich. Przy tej okazji do końca rozebrano zamek, zniwelowano fosy i wzgórze zamkowe
1905 kościół ewangelicki na Wilczaku (dzisiaj pw. Miłosierdzia Bożego)
1908 kościół ewangelicki na Małych Bartodziejach (dzisiaj pw. św. Józefa Rzemieślnika)
1913 kościół ewangelicki na Okolu (dzisiaj pw. św. Wojciecha)
Zbudowano również szereg kościołów ewangelickich w okolicach Bydgoszczy np. w Cielu, Łochowie, Nowej Wsi Wielkiej, Przyłękach, Osielsku, Solcu Kujawskim, Sicienku, Kruszynie, Wtelnie, Dobrczu, Kozielcu, Dąbrowie Wielkiej i innych miejscowościach.
Niektóre z kościołów pobudowano na bazie istniejących. Po 1945r. służą jako kościoły katolickie.
Z początkiem XX w. władze pruskie zezwoliły na budowę kościołów katolickich. Powstały dwa w tym samym 1913 r. dla katolików niemieckich przy pl.Piastowskim (dzisiaj pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa) i dla katolików polskich przy ul. św. Trójcy (dzisiaj pw. Trójcy Św.) budowany samodzielnie przez społeczność polską.
Po odzyskaniu niepodległości rozpoczęto organizację nowych parafii w mieście. Do celów kultu religijnego przywrócono kościół Klarysek. Rozpoczęto budowę nowych świątyń, z których największy był pw. św. Wincentego aPaulo budowany w formie panteonu rzymskiego. Do 1939r. zbudowano 5 kościołów:
- Św. Wincentego a'Paulo Bazylika Mniejsza (Bielawki), 1925
- Św. Stanisława Biskupa i Męczennika (Siernieczek), 1925
- MB Nieustającej Pomocy (Szwederowo), 1926
- Ducha Świętego (Glinki) kościół Misjonarzy Ducha Św., 1932
- św. Antoniego z Padwy (Czyżkówko), 1936
Do miasta przybyło kilka zgromadzeń zakonnych, m.in. Zgromadzenie Misjonarzy Ducha Św. (1921), Zgromadzenie Misjonarzy św. Wincentego a Paulo (1925).
W 1939 r. 91% mieszkańców miasta wyznawało katolicyzm. Tylko 8,5% deklarowało wyznanie ewangelickie, a 0,1% mojżeszowe. Mimo tak dużej proporcji w mieście brakowało świątyń katolickich. W Bydgoszczy i Fordonie Było 10 kościołów katolickich i 8 ewangelickich.
W okresie okupacji hitlerowskiej miasto zostało oszpecone przez wyburzenie fragmentów zabudowy starówki.
Przede wszystkim rozebrano kościół jezuicki, który był jednym z najbardziej charakterystycznych świątyń z tradycjami historycznymi. To na jego schodach
król Jan Kazimierz i elektor brandenburski zaprzysiężyli w 1657r. traktat welawsko-bydgoski. Dwie wieże tego kościoła górowały na Rynkiem i stanowiły charakterystyczne punkty odniesienia w Bydgoszczy. Rozebrano również synagogę żydowską, której gmach był okazały i wzbogacał architektonicznie przestrzeń miejską. Oprócz tego rozebrano szereg innych obiektów nie-sakralnych. 3 września 1939r. wojsko i cywile podpalili kościół ewangelicki na Szwederowie, który był bazą niemieckich dywersantów (dzisiaj nie istnieje).
Z kolei w 1945r. podczas walk uszkodzeniu uległa bydgoska fara, którą jednak udało się uratować.
Po wojnie utworzono szereg parafii na bazie kilku poewangelickich świątyń.
W latach 70-tych po wielu staraniach prymasowi Wyszyńskiemu udało się uzyskać zgodę na budowę pierwszej nowej świątyni po wojnie, którą był kościół św. polskich Braci Męczenników na Wyżynach zbudowany społecznie przez samych mieszkańców.
Od tego czasu, a zwłaszcza w latach 80-tych rozpoczął się boom budownictwa sakralnego. W latach 80-tych powstało 12 kościołów, a w 90-tych kolejne 8. Po 2000r. rozpoczęto budowę kolejnych kilku świątyń. Podobnie było w okolicach Bydgoszczy, gdzie po 1980r. utworzono kilka nowych parafii (Niemcz, Maksymilianowo, Białe Błota, Włóki, Strzelce Górne, Zamość, Władysławowo).
Kulminacyjnym momentem kultu Madonny Bydgoskiej była koronacja obrazu w dniu 29 maja 1966r. przez kard. St. Wyszyńskiego przy współudziale ówczesnego metropolity krakowskiego kard. K. Wojtyły.
W 1982r. decyzją prymasa ks. J. Glempa Bydgoszcz zyskała stałego Wikariusza Biskupiego, którym był (do 1996) ks. bp J. Nowak. W mieście utworzono także Prymasowski Instytut Kultury Chrześcijańskiej o uprawnieniach szkoły wyższej.
Od 1973r. miasto należało do dwóch diecezji. Fordon i okolice należały do diecezji chełmińskiej, obszar przedwojennej Bydgoszczy do archidiecezji gnieźnieńskiej. W 1992r. przy okazji reformy struktury terytorialnej kościoła dokonanej przez papieża Jana Pawła II cały obszar terytorialny Bydgoszczy włączono do archidiecezji gnieźnieńskiej. Jednakże tuż za północnymi rogatkami miasta znajdowała się diecezja pelplińska.
Coraz wyższe tytuły nadawano bydgoskim kościołom:
w 1983r. arcbp J. Muszyński wyniósł farę do godności Kolegiaty
w 1997r. Papież Jan Paweł II nadał bydgoskiej "bazylice" godność Rzymskiej Bazyliki Mniejszej
7 czerwca 1999r. niezapomniana wizyta papieża Jana Pawła II. W Mszy Św. na bydgoskim lotnisku uczestniczyło ponad 500 tyś. osób. Papież ukoronował koronami papieskimi obraz Matki Bożej Pięknej Miłości i wyniósł bydgoską kolegiatę do godności Konkatedry Archidiecezji Gnieźnieńskiej
w 2000r. arcbp J. Muszyński ustanowił Sanktuarium Nowych Męczenników na Wyżynach
w 2000r. wybudowano szensztackie Sanktuarium MB Trzykroć Przedziwnej na Piaskach
w 2002r. uroczyście obchodzono 500-lecie fary, a w 2003r. poświęcono Drzwi Jubileuszowe, które wykonał bydgoski rzeźbiarz Michał Kubiak
25 marca 2004r. dekretem Papieża Jana Pawła II powstała Diecezja Bydgoska, a Konkatedra została wyniesiona do godności Katedry. Biskupem bydgoskim został ks. bp J. Tyrawa. Okolice wokół Bydgoszczy oraz znaczne tereny Krajny włączono do nowej diecezji.
|
|
02:38 
18:51
