|
|
|
Najstarsze i najpiękniejsze kościoły w mieście |
|
|
|
Bydgoszcz posiada wiele pięknych kościołów powstałych od średniowiecza po czasy współczesne. Dzisiaj większość z nich jest iluminowana i upiększa przestrzeń miejską.
Katedra Bydgoska gotycka 1502
Kościół został zbudowany w murach miasta w latach 1466 1502 na miejscu dawnej świątyni drewnianej spalonej przez Krzyżaków. Ok 1500r. starosta bydgoski Stanisław Kościelecki ufundował Obraz Matki Bożej z Różą zwanej Matką Bożą Bydgoską, która stała się na setki lat centrum kultu maryjnego i patronką miasta.
W XVI XVII w. wzniesione zostały cztery kaplice fundacji mieszczan bydgoskich: św. Anny (1515), św. Szczepana (1605), św. Jana (1612), Św. Fabiana i Sebastiana (1617). Do dzisiejszego dnia zachowała się tylko kaplica św. Krzyża. W latach 1806 1813 kościół zamieniony został przez wojska francuskie, a później rosyjskie na magazyn. Odrestaurowany w latach 1819 1830 ponownie zaczął służyć celom kultu religijnego. W połowie XIX w. był on jedynym czynnym kościołem katolickim w mieście - miejscem życia religijno narodowego Polaków.
W 1922 r. przeprowadzono remont świątyni. W styczniu 1945r. w czasie działań wojennych kościół został poważnie uszkodzony. W latach 1945 1952 dzięki staraniom ówczesnego proboszcza, ks. kan. Fr. Hanelta kościół został odrestaurowany. W 1982r. decyzją prymasa ks. J. Glempa stała się siedzibą Wikariusza Biskupiego dla Miasta Bydgoszczy, a od 1983r. Kolegiatą. W 1999r. decyzją papieża została konkatedrą archidiecezji gnieźnieńskiej. W 2003r. poświecono Drzwi Jubileuszowe. Od 25 marca 2004r. dekretem papieża Jana Pawła II została siedzibą biskupa, Katedrą Bydgoską.
Liczne są zabytki we wnętrzach: ołtarz główny barokowy (1700 r.), rokokowe stale (XVIII w.), późnogotycki obraz Matki Boskiej z różą (I ćw. XVI w.), ołtarze boczne: Matki Boskiej z Dzieciątkiem (II poł. XVIII w.), św. Józefa (pocz. XVIII w.), św Barbary (poł. XVIII w.), św. Rocha (1696 r.), św. Antoniego (XVIII w.), kamienna rzeźba św. Jana Nepomucena stojąca przy jazie farnym (XVIII w.), ambona rokokowa (XVIII w.), średniowieczna chrzcielnica, pięć kielichów (najstarszy z 1674 r.), poza tym puszki, kadzielnice, monstrancje, ornaty, dzwony i inne.
Kościół Garnizonowy późnogotycki 1557 pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Pokoju
Początki kościoła związane były z przybyciem w 1418r. bernardynów do Bydgoszczy. Pierwszy klasztor i drewniany kościół spłonął w 1545r. Obecny, murowany został zbudowany w latach 1552-1557 za zgodą króla Zygmunta Augusta, dzięki poparciu rodziny Kościeleckich. Jest budowlą późnogotycką i renesansową.
Poważnie uszkodzony w czasie wojen szwedzkich, został przebudowany i odnowiony w II poł. XVII w. Po kasacie klasztoru (1816) w 1830r. został przekazany gminie ewangelickiej. W latach 1840-1860 zamieniono go na magazyn mebli. Od 1860r. pełnił funkcję kościoła garnizonowego wojsk pruskich. Odrestaurowany w 1864-1866, od 1920 r. pełni funkcję kościoła garnizonowego wojska polskiego. Kard. St. Wyszyński w 1971r. zmienił tytuł kościoła z św. Jerzego na obecny.
Kościół Klarysek późnogotycki renesansowy 1615 pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
W 1448r. powstała kaplica - dzisiejsze prezbiterium. W 1615r. powstała dalsza część kościoła jako w tradycjach gotyckich z elementami renesansowymi i manierystycznymi w miejscu drewnianej kaplicy szpitalnej Św. Ducha jako świątynia Sióstr Klarysek. W 1835r. nastąpiła kasata Klasztoru i kościoła. Prusacy wykorzystywali go jako magazyn, zakład oczyszczania miasta, remizę straży pożarnej, a w części zachodniej jako wagę miejską. Chór kościoła przeznaczono na magazyn zbiorów naukowych Towarzystwa Historycznego dla Obwodu Nadnoteckiego.
W 1922r. kościół ponownie został konsekrowany i został kościołem szkolnym - filialnym fary. Po wojnie zyskał kolejne tytuły: w 1951r. otrzymuje tytuł Kościoła Rektorskiego, a w 1972r. dekretem Prymasa Polski został kościołem Akademickim.
Od 1993r. pracę duszpasterską podjęli Bracia Mniejsi Kapucyni (OFMCap) z prowincji warszawskiej. Zapoczątkowano całodzienną adorację Najświętszego Sakramentu i spowiedź. W kościele znajdują się liczne zabytki np obraz św. St. Kostki pędzla L. Wyczółkowskiego, polichromia (poł. XVII-XVIII w.), ambona rokokowa (II poł. XVIII w.), płaskorzeźba alabastrowa manierystyczna (1595r.), kraty barokowe (XVII-XVIII w.), pająki mosiężne gotyckie i barokowe itp. Z wieży kościoła codziennie o 18 rozlega się hejnał Bydgoski.
Bazylika bydgoski panteon
Początki kościoła wiążą się z dekretem ks. kard. Dalbora o utworzeniu parafiiŚw. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy z 1924r. Od tego czasu rozpoczęła się budowa domu i kościoła, który miał się stać pomnikiem ku czci św. Wincentego a Paulo oraz dowodem wdzięczności za powrót Pomorza do Polski. Gmach kościoła powstał w latach 30-stych jako jeden z większych w kraju.
Pod względem architektonicznym wzorowany był na panteonie rzymskim i jest jedynym w tym stylu w Polsce. Do wybuchu drugiej wojny światowej kościół stał w stanie surowym. We wrześniu 1939r. kościół został zamknięty przez hitlerowców i sprofanowany. Rozstrzelano 4 księży, a dwóch pozostałych zesłano do obozów koncentracyjnych. W 1945r. uciekający okupanci podpalili kościół.
Po zakończeniu działań wojennych Misjonarze wrócili (1945) do Bydgoszczy i rozpoczęli odgruzowywanie i odbudowywanie kościoła. W latach 60-tych odbudowano kopułę i nadano wnętrzu artystyczny wystrój wg projektu prof. W. Zina. Kościół został konsekrowany w 1980r. przez kard. Stefana Wyszyńskiego. W latach 90-tych wykonano szereg prac przy kościele: ułożono na całej powierzchni kościoła marmurową posadzkę (1993), odnowiono mury kościoła i przebudowano plac przed kościołem (1999), pomalowano kopułę, ocieplono i otynkowano (2002).
W 1997r. Ojciec Święty wyniósł kościół do godności Rzymskiej Bazyliki Mniejszej.
Kościół Św. Trójcy neobarokowy 1913 na miejscu zburzonego przez Prusaków kościoła gotyckiego
W latach 1550 - 1576r. bydgoscy mieszczanie zbudowali pierwotny późnogotycki kościół na ówczesnym przedmieściu poznańskim. W 1579r. konsekrował świątynię bp włocławski Stanisław Karnkowski. Od 1772r. trwał okres niszczenia budynku kościoła. W latach zaboru pruskiego świątynię zamieniono na magazyn i prochownię. Ostatecznie kościół rozebrano w 1829r. Od końca XIX w. trwały starania polskich parafian i bydgoskich duchownych o budowę nowego kościoła, które zakończyły się sukcesem. Kościół został wybudowany w latach 1910-1913 wraz z zespołem zabudowań parafialnych według projektu architekta R. Sławskiego w stylu neobarokowym. Świątynię konsekrowano w 1913r. Początkowo pełnił funkcję kościoła filialnego bydgoskiej fary. W czasie zaborów w kościele tym odprawiały się nabożeństwa tylko w języku polskim. W 1924r. erygowano parafię dekretem ks. kard. Edmunda Dalbora. Jest jedynym polskim kościołem katolickim, któremu władze pruskie pozwoliły powstać w Bydgoszczy w okresie zaborów.
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa neobarokowy 1913
Kościół wybudowany został przez rząd niemiecki w latach 1910-1913 dla niemieckich katolików według projektu architekta F. O. Hossfelda. Posiada kształt bazyliki z wydzieloną absydą, transeptem i kopułą z wyposażeniem neobarokowym. Konsekrował go Sufragan gnieźnieński ks. bp W. Kloske w 1913r. Do 1920r. służył duszpasterstwu katolików niemieckich, a następnie duszpasterstwu katolików polskich i niemieckich (nabożeństwa niemieckie zlikwidowano 17.II.1924r.). W 1924r. erygowano parafię. Kościół do wybuchu drugiej wojny światowej stanowił własność gminy niemieckiej. Od 1925r. proboszczem parafii był ks. kan. Kazimierz Stepczyński - zamordowany przez Niemców w 1939r.
W 1988r. odnowiono generalnie wnętrze kościoła. Piękny jest obraz Serca Pana Jezusa (1932r.) namalowany przez M. Faczyńskiego. Znane są w Bydgoszczy rekolekcje dla środowisk twórczych, które od 1992r. prowadziło wielu znanych kaznodziejów.
W 2002r. kościół zyskał nową elewację i iluminację. Jest jednym z piękniejszych w mieście.
Kościół Św. Piotra i Pawła neoromański 1878
Kościół poewangelicki pw św. Pawła wzniesiono w latach 1872-1878 według projektu F. W. Adlera z Berlina w stylu neoromańskim z wyposażeniem wnętrza neobarokowym.
Przed wojną służył niemieckim ewangelikom. Strzelali z jego wieży dywersanci niemieccy 3 września 1939r. Po wojnie, w 1946r. kard. A. Hlond erygował parafię katolicką i otrzymał tytuł Św. Apostołów Piotra i Pawła. W latach 1956-1957 kościół otrzymał nową polichromię zaprojektowaną przez L. Drapiewskiego z Poznania, a w 1957r. wyposażono go w neobarokowy ołtarz główny wykonany przez S. Kryskę. W kościele znajduje się obraz Madonny Niepokalanego Poczęcia NMP pędzla M. A. Piotrowskiego z ok. 1854r., który pochodzi z dawnego kościoła pojezuickiego zburzonego przez hitlerowców w 1940r.
Kościół Św. Andrzeja Boboli neogotycki 1902
Świątynia została wybudowana w 1902r. jako ewangelicka w stylu neogotyckim według projektu berlińskiego architekta H. Seelinga z Berlina w miejscu średniowiecznego Zamku Królewskiego. Do 1945r. była niemiecką Farą Ewangelicką. Później na mocy umowy między gminą kościoła augsburskiego i katolickiego świątynię przekazano katolikom. W 1946r. przejęli kościół
Jezuici, którzy powrócili do miasta po prawie 200 latach. W kościele umieszczono wywieziony z Wilna obraz - kopię Matki Bożej Ostrobramskiej. W latach 60-tych był żywym centrum działalności charytatywno misyjnej. Od 1967r. stał się kościołem parafialnym, centrum Klubu Inteligencji Katolickiej, centrum ruchu oazowego (od 1977r.), a w latach 80-tych od ogłoszenia stanu wojennego znanym miejscem modlitw za ojczyznę. "Solidarność" uznała go za kościół patronalny Regionu Bydgoskiego. W kościele organizuje się koncerty organowe oraz liczne rekolekcje. Efektowna wieża i bryła kościoła wyróżnia się na Starym Mieście. Przez osoby przyjezdne czasem mylony z farą.
Kościół Św. Mikołaja dawny gotycki, obecnie neobarokowy
Parafia jest spuścizną po słowiańskim Wyszogrodzie. Po zagładzie Wyszogrodu, w 1600r. wzniesiono w centrum Fordonu nowy murowany kościół parafialny pw. św. Mikołaja (po poprzednim drewnianym). W 1923r. zaczęto budować nowy kościół na fundamentach poprzedniego, który w 1933r. konsekrował bp Sufragan Chełmiński. We wrześniu 1939r. hitlerowcy zamęczyli kapłanów, a 2 z nich zostało publicznie rozstrzelanych przed frontem kościoła.
W latach 1994-98 odnowiono wieżę i elewację kościoła. Od 2001r. trwa renowacja ołtarza i fresków na sklepieniu. Dzisiaj kościół pięknie prezentuje się od strony Wisły, dominując nad Fordonem.
Kościół Miłosierdzia Bożego neogotycki 1905
Wybudowany został w stylu neogotyckim w 1905r. dla Ewangelickiej Gminy Kościelnej przy ul. Nakielskiej 68. Zdewastowany po wyjściu Niemców z Bydgoszczy, władze miejskie przekazały w 1945r. parafii św. Trójcy do użytku katolików. Początkowo służył on jako kościół filialny dla potrzeb mieszkańców Wilczaka i Jarów. W 1946r. ks. kard August Hlond ustanowił parafię Miłosierdzia Bożego. Wtedy przystosowano wnętrze kościoła do sprawowania liturgii katolickiej.
Kościół Św. Józefa Rzemieślnika neoklasycystyczny 1908
Kościół wybudowany z inicjatywy gminy ewangelicko-unijnej. Po zakończeniu II wojny światowej parafia ewangelicka przestała istnieć. Władze miejskie przekazały świątynię katolikom. Poświęcona świątynia pw. św. Józefa Rzemieślnika otrzymała tytuł kościoła rektorskiego i stała się filią Fary, a od 1946r. siedzibą parafii. W latach 70-tych stanowił jedyny kościół dla mieszkańców budujących się Wyżyn i Kapuścisk.
Kościół Św. Jana Ewangelisty neogotycki 1892
Kościół zbudowano w latach 1872-92 dla fordońskiej gminy ewangelickiej. Tym celom służył do II wojny światowej. W 1945r. został przejęty przez władze miejskie i przeznaczony na magazyn odzieży ochronnej. Od 1976r. trwały starania proboszcza parafii św. Mikołaja ks. Stanisława Grunta o odzyskanie budynku poewangelickiego dla celów kultu religijnego. Po 9 latach starań, w 1983r. kościół przekazano parafii. Wyremontowany w latach 1983-1985, pełnił funkcję akademickiego ośrodka duszpasterskiego. Od 1990r. jest kościołem parafialnym.
Wśród innych, młodszych kościołów o genezie przed- i powojennej również znajduje się wiele interesujących pod względem architektonicznym, jak również prężnych duchowo parafii. Największymi parafiami w mieście liczącymi po 30 tyś. osób są:
- św. Wincentego aPaulo (Bazylika)
- św. Polskich Braci Męczenników Wyżyny kościół w formie amfiteatru
- Matki Bożej Królowej Męczenników - Fordon potężna bryła w stylu nowoczesnym
Dużymi i efektownymi architektonicznie kościołami są poza wyżej wymienionymi:
- Św. Maksymiliana Kolbego Osowa Góra
- Chrystusa Króla Błonie
- MB Nieustającej Pomocy Szwederowo (zabytkowy)
- Św. Jadwigi Królowej Wzgórze Wolności
- M.B.Częstochowskiej Bartodzieje
- M.B.Zwycięskiej Bartodzieje (gwieździsty kształt)
- Św. Marka Fordon
- Św. Mateusza Fordon
...oraz wiele innych
Kilka budowanych kościołów ma szanse stać się pięknymi bryłami architektonicznymi:
- Matki Bożej Fatimskiej Wyżyny (budowa na ukończeniu, piękna bryła z 2 wieżami)
- Św. Łukasza Ewangelisty Fordon os. Nadwiślańskie
- Ducha Świętego Glinki (styl nowoczesny)
- Bożego Ciała Szwederowo (styl tradycyjny)
- Wniebowstąpienia Pańskiego Osowa Góra (wieża kościoła ma być najwyższa w Bydgoszczy)
Kilka parafii może w przyszłości zacząć budować nowe kościoły np par. bł. Michała Kozala na Miedzyniu, kilka może powstać np w Fordonie na os. Eskulapa.
|
|
02:38 
18:51
