W czasach staropolskich załoga wojskowa przebywała na zamku starościńskim. Od 1657r., kiedy zamek uległ zniszczeniu, bezpieczeństwa miasta strzegła milicja rekrutująca się z mieszkańców.
Stały garnizon wojskowy umieścili w Bydgoszczy Prusacy w 1772r. W
1773r. wybudowano koszary huzarskie w miejscu dzisiejszej Poczty Głównej, a w
1790r. Prochownię na Wzgórzu Dąbrowskiego. Obiekty te nie zachowały się.
W 1847r. usytuowano w Bydgoszczy sztab 4 dywizji piechoty, któremu podlegały 4
brygady piechoty i 4 brygady kawalerii. W związku z tym wybudowano w
Bydgoszczy okazałe gmachy wojskowe:
- willa przy ul. Czartoryskiego jako siedziba sztabu
- szpital garnizonowy 1850-52 na rogu Jagiellońskiej i 3 Maja (dzisiaj
Collegium Medicum UMK)
- koszary rynkowskie na Londynku 1873 (dzisiaj mieszkania)
- kompleks koszarowy w czworoboku ulic (Zygmunta Augusta, Sowińskiego,
Sobieskiego i Warszawskiej) 1874-76
- koszary przy ul. Gdańskiej i Artyleryjskiej 1883-85 (obecnie jednostka
wojskowa)
- pomieszczenia dowództwa i baterii przy ul. Powstańców Warszawy 1913 (obecnie
jednostka wojskowa)
- monumentalny gmach Szkoły Wojennej 1914 (obecnie siedziba Pomorskiego Okręgu
Wojskowego)
- lotnisko 1916-19 (pole wzlotów, 10 hangarów, koszary 13 pułku lotniczego)
- poligon strzelniczy na Jachcicach
W Bydgoszczy stacjonowały pruskie jednostki wojskowe:
- sztaby 4 dywizji piechoty i 7 brygady piechoty
- 4 brygady kawalerii
- 4 brygady artylerii polowej
- Inspektor Wojsk Obrony Terytorialnej
- 14 i 148 pułk piechoty
- 3 pułki artylerii polowej
- 1 pułk kawalerii
- 13 pułk lotniczy (na pocz. XX w.)
W okresie międzywojennym Bydgoszcz była siedzibą jednego z 42
ważnych garnizonów wojskowych w kraju, ale posiadała również instytucje
ponadlokalne.
Użytkowano pruskie koszary i budowle wojenne. Zbudowano koszary przy ul.
Szubińskiej. Na obszarze dzisiejszego osiedla Błonie znajdowało się pole
ćwiczeń kawaleryjskich. Dokończono budowę koszar przy ul. Powstańców Warszawy.
Stacjonowały w mieście następujące jednostki wojskowe:
* 15 dywizja piechoty wielkopolskiej W jej skład wchodziły:
- 61 i 62 bydgoski pułk piechoty (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny
polsko-radzieckiej 1920)
- 15 pułk artylerii lekkiej (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny
polsko-radzieckiej 1920)
- 8 pluton żandarmerii
- 15 kompania telegraficzna
- 15 dywizjon artylerii ciężkiej
- bateria artylerii przeciwpancernej
- 82 kompania czołgów TK
- 15 batalion saperów
- 15 bateria przeciwlotnicza
- kawaleria dywizyjna
- kompania kolarzy
Ponadto w skład jednostki wchodził inowrocławski 59 pułk piechoty.
* Pomorska Brygada Kawalerii (przeniesiona z Torunia w 1934 r.)
- 16 pułk ułanów wielkopolskich (tradycja z powstania wielkopolskiego i wojny
polsko-radzieckiej 1920)
- 11 dywizjon artylerii konnej
- 10 szwadron pionierów
- 4 szwadron łączności
* 8 dywizjon samochodowy (od 1936 8 baon pancerny)
* 2 eskadry bojowe lotnictwa wojskowego (1920-21) na lotnisku
Szkoły wojskowe:
- Szkoła Podchorążych (1920-38) w pięknym i ogromnym gmachu Pruskiej Szkoły
Wojennej przy ul. Gdańskiej (2,5 tyś. absolwentów), od 1938 Szkoła Podchorążych
Marynarki Wojennej (przeniesiona z Torunia)
- Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 2 przy lotnisku (kształcili się piloci i
mechanicy lotnictwa)
- Wojskowy Ośrodek Spadochronowy (1939)
- Szkoła Szybowcowa na wzgórzach Fordonu (od 1933)
Inne instytucje wojskowe:
- Składnica Materiału Intendenckiego
- Garnizonowa Izba Chorych (jedna z 13 w kraju)
- Wojskowy Sąd Rejonowy (jeden z 30 w kraju)
- Delegat Sztaby Głównego przy Okręgowej Dyrekcji Kolei Państwowych (jeden z 9
w kraju)
- Rejonowy Inspektorat Koni (jeden z 54 w kraju)
- Powiatowa Komenda Uzupełnień Bydgoszcz Miasto
- Powiatowa Komenda Uzupełnień Bydgoszcz Powiat
- Parafia Wojskowa Obrządku Rzymsko-Katolickiego (jedna z 72 w kraju)
- 2 placówki wywiadowcze Wojska Polskiego
W 1920 r. przy Placu Bernardyńskim ustawiono płytę pamiątkową ku czci
Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego. 15 IX 1937r. po wielkich manewrach w
rejonie Wągrowca-Szubina-Kcyni-Żnina do miasta przybyło 50 tyś. żołnierzy.
Przedefilowali na Placu Wolności przed Naczelnym Wodzem Edwardem Rydzem-
Śmigłym. Pokazy oglądało 200 tyś. osób z całego regionu.
Dowódca 15 dywizji piechoty gen. Wiktor Thommee była postacią barwną, która
wiele wnosiła do życia miasta. Był inicjatorem budowy bulwarów prez.
Narutowicza i powiększenia zakola Brdy obok Wyspy Młyńskiej.
W 1939 r. powstały 2 jednostki pospolitego ruszenia: konna formacja "Krakusy" i
Bydgoski Batalion Obrony Narodowej "Bydgoszcz". Batalion wsławił się obroną
miasta do końca, nawet po opuszczeniu Bydgoszczy przez Wojsko Polskie 4
września 1939r. Dowódcy i kadra Batalionu zostali rozstrzelani przez Niemców
jesienią 1939r.
W czasie kampanii wrześniowej 1939r. 15 bydgoska dywizja piechoty
wielkopolskiej obsadziła umocnienia wału obronnego na zachód od Osowej Góry. 1
i 2 września 1939r. odpierała skutecznie ataki III niemieckiego korpusu
armijnego składającego z grup bojowych: 50 dywizji piechoty Wehrmachtu oraz
brygady "Netze". 3 września opuściła pozycje na rozkaz Naczelnego Wodza i
wycofała się w kierunku Inowrocławia. 11-17 września 1939 brała udział w Bitwie
nad Bzurą ponosząc duże straty. Ok. 1500 żołnierzy zdołało przebić się do
Warszawy. Po kapitulacji stolicy nieliczni żołnierze dotarli na wschodnie
krańce Rzeczpospolitej biorąc udział w walkach z sowieckim agresorem. Część
oficerów zginęła w Katyniu.
Po wojnie w mieście zlokalizowano siedzibę Pomorskiego Okręgu
Wojskowego w gmachu przedwojennej Szkoły Podchorążych. Uruchomiono Wojskowe
Zakłady Lotnicze nr 2. Na obszarze pohitlerowskiej fabryki DAG uruchomiono w
latach 50-tych Zakłady Produkcji Materiałów Wybuchowych. Przedwojenne
zakłady "Belma" ukryte w lasach Miedzynia produkowały miny i zapalniki.
Znaczenie sfery militarnej było w tych latach duże.
Dzięki ważnej funkcji wojskowej Bydgoszczy, w latach 50 wybudowano 2 duże
osiedla: Leśne dla kadry POW oraz Kapuściska dla pracowników Zakładów
Chemicznych produkujących głównie na rzecz wojska.
W latach 50 zbudowano stadion piłkarski "Zawisza" na 20 tyś. miejsc siedzących.
W latach 60-tych budowę dokończono. Ostatecznie powstał Park Sportowy Wojska
Polskiego "Zawisza" ze stadionem, boiskami treningowymi, krytą bieżnią, salą
boksu, podnoszenia ciężarów, strzelnicą, kortami tenisowymi, hotelem z
restauracją, amfiteatrem.
W latach 1968-72 oddano wojskowy hotel "Garnizonowy" na os. Leśnym. Wybudowano
również gmach muzeum POW.
Osiedle to po dzień dzisiejszy jest ostoją pracowników wojska. W północnej
części miasta znajdują się siedziby instytucji i jednostek wojskowych, koszary,
osiedle wojskowe. Drugim obszarem zainwestowania wojskowego jest osiedle Błonie
i okolice lotniska.
|
02:38 
18:51
