W staropolskiej Bydgoszczy rolę edukacyjną i kulturotwórczą pełniło Kolegium Jezuickie, szkoły parafialne, gimnazjum. Bogate były biblioteki klasztorne i prywatne bogatszych mieszczan. Niektórzy mieszkańcy parali się pisarstwem np. burmistrz Wojciech Łochowski napisał Kronikę Bydgoszczy na wzór kroniki Długosza.
Najwybitniejszym uczonym przedrozbiorowej Bydgoszczy był bernardyn Bartłomiej - autor pierwszego słownika łacińsko-polskiego.
W XIX wieku w rozwijająca się Bydgoszcz zaczęła przejawiać coraz większe ambicje kulturalne i naukowe. Rozwijały się różnorodne Towarzystwa np.: Towarzystwo Przyrodnicze (1865), Towarzystwo Sztuki (1878), Towarzystwo Historycznego dla Obwodu Nadnoteckiego (1880) i inne.
Od 1872r. niemieckie władze Bydgoszczy domagały się utworzenia w mieście Uniwersytetu, aby w ramach podnoszenia poziomu gospodarczego i kulturalnego miasta (Hebungspolitik) wzrosła ranga życia umysłowego. Obawa, aby uczelni nie wykorzystał rosnący w siłę żywioł polski przeważyła i ostatecznie uniwersytetu nie utworzono.
Natomiast w formie rekompensaty umieszczono w mieście pierwsze szkoły wyższe.
W 1906r. powstał Królewski Instytut Rolniczy (piękne gmachy przy dzisiejszych al. Ossolińskich), który miał 4 wydziały.
W 1911r. otwarto Szkołę Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego o profilu uczelni wyższej (dzisiejszy przepiękny gmach byłego Technikum Mechanicznego przy ul. Św. Trójcy budowano go z myślą o siedzibie przyszłych wydziałów artystycznych Uniwersytetu, kiedyś gmach odbijał się w tafli kanału bydgoskiego).
Ponadto utworzono bibliotekę miejską, powołano kilka szkół średnich o profilu kulturalnym np. Bydgoskie Konserwatorium Muzyczne. Bydgoszcz była pierwszym miastem z uczelniami wyższymi w granicach dzisiejszego regionu.
Po przejściu miasta w granice II Rzeczpospolitej w 1920r. przejęto istniejące uczelnie.
Dawną wyższą Szkołę Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego przemianowano na średnią
Państwową Szkołę Przemysłu Artystycznego (1921), a od 1923r. została Państwową Szkołą Przemysłową.
Dawny Królewski Instytut Rolniczy pozostał w mieście zmieniając nazwę na Państwowy Instytut Naukowo-Rolniczy. Funkcjonował w obiektach poniemieckich zreorganizowany na wzór uniwersytetu z 4 wydziałami: chemii rolnej, chorób roślin, higieny zwierząt i melioracji.
W 1927r. przekształcono go w oddział Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Wśród osiągnięć naukowych bydgoskiego Instytutu można wyróżnić m.in.: wyhodowanie nowych odmian ziemniaka, metod zwalczania raka ziemniaczanego, z dziedzin zoohigieny, ichtiologii i innych. W 1922r. zorganizowano I Ogólnopolski Zjazd Rolny, na który przybyli najwybitniejsi przedstawiciele nauk rolniczych z kraju i zagranicy.
W 1920r. udało się zlokalizować w Bydgoszczy nową uczelnię wyższą, jaką była Akademia Rolnicza przeniesiona z Poznania (utworzona w 1919). Znalazła miejsce w poniemieckich instytutach rolniczych funkcjonując wspólnie z Państwowym Instytutem Naukowo-Rolniczym. Uczelnia na początku nie posiadała charakteru w pełni samodzielnej uczelni akademickiej, bo jej nauka obejmowała 5 semestrów. Kadra była z Poznania, Lwowa, Krakowa. W 1922/23 niestety uczelnię przeniesiono do śląskiego Cieszyna.
W 1920r. w związku z niepewnymi losami Wilna władze miejskie wystąpiły z propozycją przeniesienia Uniwersytetu Stefana Batorego. Gdy projekt ten stracił aktualność podjęto próby utworzenia Collegium Humanisticum jako oddziału filozoficzno-historycznego Uniwersytetu w Wilnie. Nadzieje pozostały jednak płonne.
W początku lat 20-tych nastąpiły gwałtowne zmiany migracyjne. Miasto opuścili Niemcy, a przybyli Polacy z Wielkopolski, Pomorza i zagranicy. Większość niemieckiej inteligencji i urzędników opuściła miasto. W 1921r. tylko stosunkowo niewielu mieszkańców posiadało pełne wyższe wykształcenie akademickie.
W okresie międzywojennym rozpoczęły działalność nowe szkoły i instytucje naukowo-kulturalne, między innymi:
- Seminarium Nauczycielskie (od 1920)
- Miejskie Konserwatorium Muzyczne (od 1925)
- Szkoła Podchorążych Piechoty (1920), od 1922r. Szkoła Podoficerska
- Biblioteka Miejska (1920), która stała się ogniskiem prężnej działalności kulturalnej i naukowej, zapleczem badań historycznych i życia intelektualnego bydgoszczan
- Muzeum Miejskie (1923) placówka integrująca środowisko inteligencji
twórczej będące siedzibą licznych towarzystw naukowych i kulturalnych
- Archiwum Miejskie, od 1938r. Archiwum Województwa Pomorskiego
Rozwijały się stowarzyszenia naukowo-kulturalne:
- Polskie Towarzystwo Historyczne (od 1933)
- Naukowe Towarzystwo Lekarskie (od 1923)
- Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne (od 1922)
- Stowarzyszenie Techników Polskich (od 1923)
- Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych (od 1921)
- Towarzystwo Czytelni Ludowych
- Uniwersytet Powszechny (od 1924)
- Towarzystwo Pomocy Naukowej (od 1934)
- Niemieckie Towarzystwo Sztuki i Wiedzy
- Rada Zrzeszeń Naukowych i Kulturalnych Ziemi Pomorskiej (od 1934) spełniające funkcję koordynacyjną dla różnorodnych zrzeszeń i towarzystw kulturalnych i naukowych oraz propagującą ideę utworzenia Uniwersytetu w Bydgoszczy
W latach 30-stych zaczęto wydawać w Bydgoszczy czasopisma techniczne m.in. "Pomorskie Wiadomości Techniczne".
W Bydgoszczy odbyło się kilka zjazdów, sesji i konferencji naukowych m.in.:
1935 Zjazd Związku Muzeów w Polsce
1937 Zjazd Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. M. Kopernika
Po wojnie zapadła decyzja o przeniesieniu Uniwersytetu Wileńskiego z kadrą naukową i renomą do Torunia. Bydgoszcz musiała czekać do lat 50-tych na lokalizację pierwszej po latach wyższej uczelni.
Ostatecznie przez 30 lat powstało ich cztery. Rodziły się od podstaw bazując na miejscowym środowisku, stopniowo uzyskując coraz większe znaczenie i powiększając potencjał naukowy. Po 1989r. zaczęły rozwijać się natomiast uczelnie niepubliczne. Od 1990r. nastąpił gwałtowny wzrost liczby studentów.
Akademia Bydgoska zanotowała prawie 4-krotny wzrost, podobnie inne uczelnie. Jeszcze w 1999r. studiowało w Bydgoszczy 20 tyś. studentów, w 2003r. już 39 tyś. Powiększała się też kadra naukowa. Np na Akademii Bydgoskiej w latach 90-tych nastąpił 6-krotny wzrost liczby profesorów.
Poza rozwojem uczelni, powstawały i rozwijały się instytuty i towarzystwa naukowe. W 1959r. założono Bydgoskie Towarzystwo Naukowe.
Jak powstawały i rozwijały się bydgoskie uczelnie?
w 1951 - powołano Wieczorową Szkołę Inżynierską z 2 wydziałami: Mechanicznym i Inżynierii Chemicznej
w 1961 powołano Wydział Telekomunikacji i Elektrotechniki
w 1964 - powołano Wydział Budownictwa Lądowego
w 1964 - Wieczorowa Szkoła Inżynierska została przemianowana na Wyższą Szkołę Inżynierską
w 1966 powołano Wydział Chemiczny
w 1969 zlokalizowano w Bydgoszczy filię Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu
od 1969 powołano Wyższą Szkołę Nauczycielską w Bydgoszczy z 3 wydziałami: Humanistycznym, Pedagogicznym, Matematyczno-Przyrodniczym
w 1970 w mieście istnieją 2 uczelnie wyższe oraz 3 punkty konsultacyjne: UMK w Toruniu, Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, AWF w Gdańsku
w 1971/72 powstał Zespół Nauczania Klinicznego, zamiejscowy oddział wydziału lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku
w 1972 powołano wydział zootechniki w bydgoskiej filii Wyższej Szkoły Rolniczej
w 1974 połączono Wyższą Szkołę Inżynierską i filię Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu. Powstała Akademia Techniczno-Rolnicza im. J.J. Śniadeckich
w 1974 - wmurowano kamień węgielny pod ośrodek szkół wyższych w Fordonie (w ciągu 4 lat powstały gmachy ATR i akademiki)
w 1974 - Wyższa Szkoła Nauczycielska zmienia nazwę na Wyższą Szkołę Pedagogiczną
w 1974/75 powstała w Bydgoszczy filia Wyższej Szkoły Muzycznej w Łodzi z wydziałem Instrumentalnym
w 1975 na bazie Zespołu Nauczania Klinicznego powstała bydgoska filia Akademii Medycznej w Gdańsku
w 1979r. - powstała samodzielna Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy
w 1984r. - powstała samodzielna Akademia Medyczna im. L. Rydygiera w Bydgoszczy
w 1982 - utworzono Prymasowski Instytut Kultury Chrześcijańskiej im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego
w 1987 - pierwsze Krajowe Sympozjum Telekomunikacji organizowane przez Akademię Techniczno-Rolniczą wspólnie z Politechniką Warszawską - najważniejsze w kraju forum prezentacji osiągnięć naukowych w dziedzinie telekomunikacji
w 1998 inauguracja niepublicznej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska
w 1999 inauguracja niepublicznej Wyższej Pomorskiej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa
w 1999 - inauguracja niepublicznej Wyższej Szkoły Zarządzania i Finansów
w 1999 uruchomiono Wydział Zamiejscowy Wyższej Szkoły Informatyki w Łodzi (obecnie studiuje 1,5 tyś. studentów)
w 2000 - Wyższa Szkoła Pedagogiczna na mocy ustawy przyjętej przez Sejm i Senat RP zmieniła swą nazwę na Akademię Bydgoską im. Kazimierza Wielkiego
w 2000 inauguracja niepublicznej Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej
w 2000 inauguracja niepublicznej Akademii Atlantyckiej - jednostki międzyuczelnianej warszawskich uczelni: Wyższej Szkoły Dziennikarstwa i Wyższej Szkoły Stosunków Międzynarodowych i Amerykanistyki
w 2002 na Akademii Bydgoskiej powstaje ośrodek Alliance Francaise
w 2003 3 uczelnie bydgoskie: ATR, AB i AMuz organizują Dzień Nauki w Bydgoszczy
w 2004 inauguracja niepublicznej Wyższej Szkoły Informatyki i Nauk SpołecznoPrawnych
w 2004 Akademia Medyczna organizuje festiwal naukowy "Medicalia" w Bydgoszczy
w 2004 bydgoska Akademia Medyczna włączona w struktury UMK w Toruniu.
Zachowuje autonomię i siedzibę w Bydgoszczy, zmienia nazwę na Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy UMK w Toruniu
w 2005 - Wyższa Pomorska Szkoła Turystyki i Hotelarstwa zmienia nazwę na Wyższa Szkoła Gospodarki. Uczelnia deklaruje wysokie ambicje rozwojowe.
|
02:38 
18:51
