|
Lasy łęgowe to lasy nadrzeczne
występujące w dolinach rzek i strumieni, na siedliskach wilgotnych,
w których głównym czynnikiem ekologicznym warunkującym
życie i rozwój jest poziomy ruch wód (podnoszenie i
opadanie poziomu wody w rzece).
Nadrzeczne lasy łęgowe są
najbogatszym w gatunki roślin i zwierząt środowiskiem leśnym na
naszym kontynencie, będący odpowiednikiem niektórych lasów
deszczowych strefy tropikalnej. W Polsce łęgi wierzbowo-topolowe
zajmują niecałe 5% ich dawnego obszaru występowania. Dlatego też
są one jednym ze środowisk najpilniej wymagającym zabezpieczenia.
W strefie średniego zasięgu wód
występuje krzewiaste zbiorowisko zarośli wierzbowych, które
stanowi pierwsze stadium sukcesji (rozwoju) łęgu dojrzałego.
Rozwój takich siedlisk zależy przede wszystkim od siły
transportowej rzeki. Zarośla wierzbowe występują tylko w korytach
nieuregulowanych rzek na nietrwałym podłożu jakim są piaski i
żwiry. W związku z corocznym spływem kry lodowej niemożliwe jest
rozwinięcie się tam roślinności drzewiastej. W zasięgu wysokiego
poziomu wód w rzece występuje dojrzała forma łęgów
wierzbowo-topolowych o bujnie rozwiniętej warstwie krzewów i
bogatym runie leśnym. Dobrze zachowane łęgi wierzbowo-topolowe są
rzadkością, gdyż zostały prawie całkowicie zniszczone poprzez
wycinkę lasów i regulacje rzek.
W Polsce spotykamy trzy typy
nadrzecznych lasów łęgowych:
- łęgi wierzbowo-topolowe wraz ze
wczesnymi stadiami ich rozwoju - wiklinowiskami nadrzecznymi;
- łęgi wiązowe i wiązowo-jesionowe
występujące w dolinach dużych rzek Polski;
- łęgi jesionowo-olchowe występujące
w dolinach małych rzek.
Lasy i zarośla łęgowe wymagają
ochrony ponieważ:
*są bardzo cenne przyrodniczo i w
porównaniu z innymi lasami europejskimi - charakteryzuje je
najbardziej złożona struktura przestrzenna i warstwowa. Oferują
one najwyższą liczbę nisz ekologicznych dla różnorodnych
organizmów żywych.
*stanowią najbogatsze w ptaki i ssaki
środowisko leśne Europy Środkowej, oferujące możliwość łęgów
dla ponad 40 % ptaków gniazdujących kiedykolwiek w naszym
kraju.
*są zasiedlane przez ptaki i ssaki w
najwyższym zagęszczeniu osobników. Oznacza to, że chroniąc
hektar takiego lasu - chronimy zarazem największą liczbę gatunków
zwierzęcych i spore ich populacje.
*należą do najsilniej zredukowanych
powierzchniowo i najmocniej przekształconych środowisk leśnych. Do
dziś zachowały się w Polsce na obszarze mniejszym niż 5 %
pierwotnego areału, a w swej dojrzałej postaci zapewne mniej niż 1
% stanu dawnego.
*łęgi rosnące w obrębie wałów
przeciwpowodziowych pełnią funkcje ochronne. Podczas powodzi
zmniejszają one prędkość i siłę wody, zatrzymują część wody
chroniąc tym samym przed zalaniem tereny położone niżej.
*są naturalną oczyszczalnią ścieków,
nie wymagającą żadnych nakładów finansowych, pobierającą
z wody azot, fosfor, pozostałości pestycydów i inne
pierwiastki, oczyszczającą ścieki bytowe i rolnicze. Im rzeka
płynie wolniej poprzez zarośla i lasy łęgowe - tym proces
samooczyszczania wód jest bardziej wydajny i woda w rzece jest
lepiej natleniona i czystsza.
Zagrożeniem dla lasów łęgowych
jest obniżanie się poziomu wód gruntowych, oraz wynikający
z tego proces grądowienia lasów łęgowych, czyli zmiany
struktury lasu. Wysuszenie terenów zalewowych doprowadzi do
całkowitego zaniku łęgów. Zachowanie łęgów to nie
tylko troska o czyste powietrze (wysoka produkcja tlenu), ale także
zabezpieczenie przed wysychaniem rzek Polski.
W okolicy Bydgoszczy spore połacie
łęgów występują w dolinie Fordońskiej, chronione przez
rezerwaty przyrody „Wielka i Mała Kępa. Lasy na pograniczu łęgów
i lasów liściastych występują też w dolinie Brdy, nad
Notecią, niektóre chronione w rezerwatach np „Ostrów
Pszczółczyński” oraz nad brzegami jezior rynny
byszewskiej.
Na zboczach doliny Wisły w pobliżu
Ostromecka występują dorodne grądy chronione w rezerwacie „Las
Mariański”. Tereny od zakola Wisły przez okolice Ostromecka i
dolinę dolnej Wisły poniżej Fordonu zwierają cenne i rzadko
spotykane środowiska leśne.
Spore powierzchnie w dolinie Wisły
zajmują starorzecza. Częściowo odcięte od rzeki mają stałe,
drożne połączenie z jej nurtem. Fragmenty całkowicie odcięte od
rzeki (zastoiska) są przy normalnych stanach wody od niej
oddzielone, jednak czasem mogą być połączone z rzeką w czasie
wysokich stanów wody. Reliktowe starorzecze z czasem wysycha,
czego przykładem są wspominane w staropolskich dokumentach „kępy
ostromeckie” czyli dawne wyspy na terenach zalewowych.
 
Między Czarżem, Dąbrową Chełmińską,
a Ostromeckiem znajduje się rozległy kompleks dorodnych lasów
nadwiślańskich. Pośrodku kompleksu leży dzikie jezioro Skrzynka o
pow. 11,5 ha i głęb. 2,6m. Las jest zróżnicowany gatunkowo,
rośnie na żyznych glebach, porasta tarasy i zbocza doliny Wisły.
Ciekawe miejsca:
|
04:03 
17:28
