Przeciwnicy Bydgoszczy często oskarżają to miasto (niesłusznie) o to, że było pupilkiem władz PRL.
W wyobraźni wielu Bydgoszcz wyrosła po wojnie, jako efekt industrializacji socjalistycznej.
Zbyt mało zdają sobie sprawę z tradycji historycznych Bydgoszczy. Miasto jest rdzennie polskie i średniowieczne, a niewielka liczba staropolskich zabytków jest spuścizną rządów pruskich, niechętnych wszystkiemu co polskie. W srebrnym wieku Rzeczpospolitej 1580-1655 Bydgoszcz była jednym z większych miast Korony, największym ośrodkiem handlu i spławu wiślanego zboża i drewna w Polsce. Tradycje administracyjne posiada od 1772r. Od tego czasu administrowała
terenami zbliżonymi do granic dzisiejszego regionu kujawsko-pomorskiego, a w pewnych okresach nawet dużo większymi (do Krzyża Wlkp na zachodzie, Płocka na wschodzie, Mławy, Gniezna i Kwidzyna).
Od połowy XIX wieku Bydgoszcz była największym miastem regionu, dominującym gospodarczo i nie ustępującym ani pod względem kultury, ani oświaty czy nauki innym ośrodkom.
Uczelnie wyższe posiada od 1906r. jako pierwsze miasto w regionie. W latach międzywojennych posiadała monumentalny teatr jeden z piękniejszych budynków w Polsce (spalony i rozebrany w 1945r.).
Spróbujmy teraz ukazać pozycję Bydgoszczy wobec innych miast w I połowie XX w. Rozpatrywane są miasta w granicach Polski międzywojennej.
Liczba ludności 1900r. [tyś.]
1. Warszawa: 594
2. Łódź: 310
3. Lwów: 160
4. Wilno: 139
5. Poznań : 110
6. Kraków: 85
7. Białystok: 61
8. Chorzów: 58
9. Bydgoszcz: 47
10. Lublin: 40
11. Częstochowa: 38
12. Katowice: 32
Liczba ludności 1921r. [tyś.]
1. Warszawa: 937
2. Łódź: 452
3. Lwów: 219
4. Kraków: 184
5. Wilno: 129
6. Lublin: 94
7. Bydgoszcz: 88
8. Sosnowiec: 86
9. Częstochowa: 80
10. Białystok: 77
11. Chorzów: 73
12. Poznań: 69
13. Katowice: 50
14. Gdynia: 1,3
Liczba ludności 1939r. [tyś.]
1. Warszawa: 1289
2. Łódź: 672
3. Lwów: 318
4. Poznań: 272
5. Kraków: 259
6. Wilno: 209
7. Bydgoszcz: 141
8. Częstochowa: 138
9. Katowice: 134
10. Sosnowiec: 130
11. Lublin: 122
12. Gdynia: 120
13. Chorzów: 110
14. Białystok: 107
Widać, że Bydgoszcz rozwijała się dynamicznie, będąc jednym z większych miast Polski, silnym ośrodkiem przemysłu i handlu, ale również oświaty, nauki, kultury i sportu. Zdystansowała w okresie międzywojennym Białystok, Chorzów i Lublin, które dorównywały jej jeszcze na początku XX w. Co więcej stało się tak mimo zmarginalizowania administracyjnego (Bydgoszcz na skutek nieszczęśliwego położenia w województwie poznańskim była największym powiatem w Polsce).
Sprawdziła się ponownie tendencja znana już od czasów staropolskich. Bydgoszcz ponownie wykazała niesamowity potencjał rozwojowy i dynamizm mimo różnych przeszkód i trudności (kontestowanie znaczenia miasta, ogołocenie z instytucji).
Bydgoszcz została kolebką polskiego przemysłu elektrotechnicznego. To tutaj powstały pierwsze w Polsce fabryki kabli, pierwsze maszyny do pisania, urządzenia telekomunikacyjne.
W zakresie sportu Bydgoszcz wyróżniała się podobnie jak dzisiaj w wioślarstwie. Bydgoscy wioślarze byli medalistami olimpijskimi z 1924r.
Ciekawostką jest, że w Bydgoszczy powstawały pierwsze w Polsce filmy fabularne na początku lat dwudziestych.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej Bydgoszcz była jednym z najbardziej polskich miast, gdzie mniejszości narodowe stanowiły tylko 9% ludności.
Ówcześnie był to bardzo dobry wynik.
Wyrazem silnie ugruntowanej polskości była "krwawa niedziela" z 3 września 1939r., kiedy mieszkańcy miasta czynnie wystąpili przeciwko niemieckim dywersantom.
Bydgoszcz byłą pierwszym polskim miastem, gdzie hitlerowcy zorganizowali masowe publiczne egzekucje, a okresie okupacji silnym ośrodkiem ruchu oporu.
Natomiast podczas okresu PRL Bydgoszcz nie zyskała więcej niż inne miasta.
Miasto rozwinęło się i rozbudowało jak wiele innych ośrodków tej rangi.
Można to udowodnić na wiele sposobów.
* liczba ludności Bydgoszczy w okresie PRL nie zwiększyła się nieproporcjonalnie bardziej, niż sąsiednich miast (Toruń, Włocławek, Inowrocław)
* w Bydgoszczy zbudowano nieproporcjonalnie mniej mieszkań z "wielkiej płyty", niż w Toruniu i Włocławku (udział tego budownictwa w Bydgoszczy wynosi 41%, w Toruniu 44%)
* do Bydgoszczy nie skierowano ani jednego naukowca z przenoszonych z kresów wschodnich renomowanych uczelni
* w Bydgoszczy nie zlokalizowano żadnej wielkiej fabryki stawianej od podstaw, w przeciwieństwie do miast sąsiednich, gdzie budowano w latach 70-tych wielkie zakłady (Elana, Merinotex, Towimor w Toruniu, Azoty, Celuloza we Włocławku, Celuloza w Świeciu, Zakłady Sodowe w Janikowie, cementownia w Piechcinie, Petrochemia w Płocku). Wysoką pozycję przemysłową Bydgoszcz utrzymała dzięki tradycjom przemysłowym oraz rozbudowie licznych przedwojennych fabryk.
* w Bydgoszczy nie odrestaurowano ani jednego zabytku i zeszpecono Stare Miasto przez budowę niektórych obiektów, wyburzono przy okazji część starej zabudowy m.in. nieodżałowany Teatr Miejski, zabytkowy dworzec kolejowy i zasypano część zabytkowego kanału bydgoskiego, w tym zabytkowy most im. Władysława IV.
* nadano Bydgoszczy rangę miasta przemysłowego, zaniedbując rozwój kultury i nauki.
Lansowano za to sąsiedni Toruń jako miasto kultury i nauki. W końcu lat 40-tych przeniesiono z Bydgoszczy do Torunia teatr lalkowy "Baj Pomorski", przeniesiono również do tego miasta Uniwersytet Wileński
Lokalnym entuzjastom Bydgoszcz zawdzięcza budowę filharmonii i opery, Biura Wystaw Artystycznych oraz lokalizacje kilku uczelni, które rozwijały się praktycznie od zera.
* obszary włączone do Bydgoszczy (np. Fordon) nie były proporcjonalnie większe od terenów, które przyłączały inne miasta w tym sąsiednie: Toruń i Włocławek
Obecnie miasta te są bardziej "rozdmuchane" niż Bydgoszcz z Fordonem i Łęgnowem. Gęstość zaludnienia Gdańska, Torunia, Włocławka, Grudziądza, Inowrocławia jest mniejsza niż Bydgoszczy, a Poznania taka sama.
Po 1989r. nastąpiła zmiana systemu politycznego. Zarysowały się nowe perspektywy dla Bydgoszczy. Z rokiem tym rozwój miasta nie zakończył się. Więcej nabrał dynamizmu.
Trwa, inny niż wcześniej, wymuszony przez warunki w jakich miasto funkcjonuje.
Miasto przeżyło gwałtowny wzrost przedsiębiorczości. Masowo zakładano firmy prywatne, tworzyły się nowe gałęzie przemysłu (m.in. produkcji opakowań), inne zakłady przechodziły przekształcenia. Przemysł przeżywał restrukturyzację, ale proces ten przebiegł łagodniej, niż w innych ośrodkach w kraju. Duży potencjał ludnościowy miasta skutkował znacznym rozwojem usług, które wypełniły lukę po restrukturyzowanych przedsiębiorstwach. Do miasta weszły koncerny zagraniczne nabywając podczas prywatyzacji przedsiębiorstw najlepsze bydgoskie fabryki.
Rozwijał się sektor finansowy. W mieście zbudowały efektowne siedziby banki prywatne, zlokalizowano centralę Banku Pocztowego i kilku innych, rozwijały się targi i organizacje gospodarcze w duchu tradycji przedwojennych.
Niektóre zakłady rozbudowały się i przeniosły na obrzeża miasta. Rozwijał się handel. Początkowo targowiska i liczne sklepy prywatne, potem sieci hipermarketów i dyskontów. Od 2000r. zaczęto budować centra handlowo-rozrywkowe.
Zmodernizowano infrastrukturę miejską. powstało 40 nowych dróg miejskich, kilka mostów i wiaduktów, wyremontowano znaczna cześć dróg, choć potrzeby nadal są ogromne.
Konsekwentnie rozpoczęto modernizację lotniska, początkowo za cenę korzystania włącznie z funduszy miejskich. Od lat 90-tych uruchomiono regularnie, codzienne połączenia z Warszawą i loty czarterowe, a od 2004r. międzynarodowe.
Rozwijało się budownictwo mieszkaniowe. Na początku lat 90-tych kończono osiedle Fordon. Zbudowano osiedle Tatrzańskie i rozpoczęto inwestycje na os. Niepodległości i Nad Wisłą. Zbudowano ok. 20 tyś. mieszkań, w tym wiele na terenie dawnych osiedli jako plomby w zabudowie. Odrestaurowano szereg budowli zabytkowych i bloków mieszkalnych.
Dwukrotnie rozbudowała się Osowa Góra obecnie osiedle 13-tysięczne.
W Fordonie zbudowano kilka szkół podstawowych. Powstało kilkadziesiąt szkół średnich i niepublicznych.
Przekształcenia przeżywała służba zdrowia. Powstało kilkadziesiąt niepublicznych placówek. Zbudowano Regionalne Centrum Onkologii, które jest obecnie jednym z lepszych bydgoskich szpitali oraz Dom Sue Ryder w Fordonie, hospicjum na Kapuściskach.
Rozwój przeżywała kultura. Od połowy lat 90-tych zaczęto kończyć gmach opery.
Aby zmobilizować władze do działań, zespół operowy rozpoczął występy w na pół surowym gmachu.
Rozwijała się nadal kultura muzyczna, rosła liczba festiwali i konkursów kulturalnych.
Uczelnie wyższe przeżyły znaczny wzrost liczby studentów.
Zwłaszcza Akademia Bydgoska rozwinęła się powiększając 4x liczbę studentów i 8x
liczbę profesorów, rozwijając nowe kierunki i specjalności, aż spełniła w 2005r. kryteria uniwersyteckie. Podobne inne uczelnie ATR, Akademia Medyczna i Muzyczna zyskały większą liczbę studentów. Najszybciej w regionie rozwijały się uczelnie niepubliczne.
Rozwijała się turystyka i rekreacja. Świetne warunki geomorfologiczne i przyrodnicze Bydgoszczy zaczęto wykorzystywać. Co roku Leśny Park Kultury i Wypoczynku zyskiwał nowe atrakcje: stały lunapark, kolejka wąskotorowa, alpinarium, ogród botaniczny, nowe zwierzęta w ZOO, masowe imprezy na polanie Różopole, nowe Centrum Edukacji Ekologicznej w pobliżu uroczyska "Zacisze", nowe ścieżki dydaktyczne i przyrodnicze, wyciąg narciarski, centrum rekreacji
konnej, hotel "Pałac", nowe placówki gastronomiczne.
W okolicach wytyczano nowe szlaki turystyczne, rezerwaty przyrody, prawie 10% powierzchni miasta włączono do Parku Krajobrazowego Dolnej Wisły. Obecnie Bydgoszcz jest w czołówce krajowej pod względem udziału powierzchni chronionych, zieleni, powierzchni parków w liczbach bezwzględnych i liczonych na mieszkańca.
Bydgoszcz zyskała kilkanaście hoteli, w tym 2 czterogwiazdkowe. Częściowo odrestaurowano Stare Miasto, powstały setki kawiarni, restauracji, klubów, pubów.
Niektóre zabytkowe parki odnowiono i nadano wygląd piękniejszy nawet, niż przed wojną. Odrestaurowano śluzy na starym kanale bydgoskim oraz liczne jazy i inne budowle hydrotechniczne w mieście. Od 2004r. trwają starania w celu uznania Kanału za pomnik historii, a w dalszej perspektywie wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Bydgoszcz stawała się centrum sportowym regionu. Zmodernizowano 2 największe stadiony w mieście, zbudowano wielką halę widowiskowo-sportową, liczne baseny, przystanie, zmodernizowano tor regatowy, rozwijano imprezy międzynarodowe: lekkoatletyczne, koszykarskie, siatkarskie, wioślarskie, piłkarskie, bokserskie i inne. Sukcesy odnosiły bydgoskie drużyny i sportowcy (Tomasz Gollob). Miasto doczekało się kilku medalistów olimpijskich.
Miasto zyskało rangę siedziby diecezji. Po boomie budownictwa sakralnego w latach 80-tych kiedy zbudowano 12 świątyń, nadeszła faza budowy kolejnych kościołów. W latach 90-tych oddano do użytku 8 kościołów i rozpoczęto budowę 5 nowych. Od 2004 Bydgoszcz posiada własnego biskupa i seminarium duchowne drugie w mieście obok seminarium Zgromadzenia Ducha Świętego.
Od 2000r. w mieście znajdują się 3 sanktuaria. Najstarsze sanktuarium Matki Boskiej Pięknej Miłości Madonny Bydgoskiej doczekało się uhonorowania przez papieża Jana Pawła II, inne powołał arcbp Henryk. Muszyński: sanktuarium nowych męczenników na Wyżynach i szensztackie sanktuarium Matki Boskiej Przedziwnej na Piaskach. 7 VI 1999r. odwiedził Bydgoszcz Jan Paweł II. Na mszy św. na lotnisku uczestniczyło 600 tyś. osób.
Bydgoszcz w wyniku reform sił zbrojnych RP zyskiwała w latach 90-tych coraz większa rangę ośrodka wojskowego. Stała się siedzibą władz okręgu wojskowego obejmującego pół Polski, Bazy Lotniczej, Korpusu Wojsk Lądowych, kilku jednostek wojskowych o dużym znaczeniu strategicznym (np 1 Pomorska Brygada Logistyczna), tajnego centrum dowodzenia, licznych wojskowych instytucji okręgowych i wreszcie Sojuszniczego Centrum Szkolenia Sił Połączonych NATO, jedynego w Europie Środkowej.
Od połowy lat 90-tych rozpoczął się imponujący rozwój bydgoskich przedmieść, głównie Białych Błót i Osielska, który nie ma precedensu w regionie. Otoczenie Bydgoszczy staje się najbardziej dynamiczną częścią aglomeracji i jego znaczenie rośnie skupiając coraz większy potencjał gospodarczy. Wskaźniki demograficzne i budownictwa mieszkaniowego plasują powiat w ścisłej czołówce krajowej. Również parametry gospodarcze wyróżniają powiat nie tylko w regionie,
ale w Polsce północnej i zachodniej.
Po 1989r. wybudowano w Bydgoszczy wiele obiektów, powstało wiele inwestycji komercyjnych. Miasto modernizuje się i pięknieje. Powstają nowe uczelnie wyższe, kościoły, placówki i festiwale kulturalne. Liczba bezwzględna nowych inwestycji jest największa w regionie. Można mieć zastrzeżenia co do zakresu i tempa rozwoju, ale nie można mu zaprzeczyć.
Poniżej przedstawiony jest uproszczony spis nowych obiektów powstałych w Bydgoszczy po 1989r.
|
04:03 
17:28
Dorobek Bydgoszczy po 1989 
